پاک بودن بدن و لباس نمازگزار (1)

لزوم طهارت بدن و لباس در نماز

در نماز باید بدن و لباس پاک باشد، و حتی اگر اندکی از بدن یا لباس نجس باشد و انسان پیش از نماز بداند که بدن یا لباسش نجس است، آن نماز باطل است.

عروض نجاست در اثنای نماز و شرایط برطرف‌کردن آن

اگر در اثنای نماز و در وسط نماز هم بدن و لباس متنجس بشود:

• چنانچه در همان لحظه می‌تواند آن لباس را درآورد — در حالی که ذکر را قطع کرده است، لباس را بی‌فاصله درآورد و ادامهٔ نماز را بدون اینکه شرایط نماز برهم بخورد داشته باشد — باید این کار را انجام دهد.

  • مثال: فرض کنید به کتِ این آقا در وسط نماز آب نجسی پرید؛ این شخص می‌تواند، بلکه باید همان‌جا قرائت خود را متوقف کند، کت خود را درآورد و نماز را تا پایان ادامه دهد.

• اما اگر آنچه نجس شده چیزی است که چنانچه آن را از خود دور کند، دیگر به اندازهٔ کافی پوشش ندارد:

  • مثال: خانمی در حال خواندن نماز است و کودکش که دستش نجس و خیس است می‌آید و چادر مادر را می‌گیرد؛ اگر این خانم چادر را بردارد مویش پیدا می‌شود و دیگر پوشش کافی ندارد. در این حالت، در حقیقت نماز او خودبه‌خود باطل می‌شود و بدون اینکه کار خاصی لازم باشد، نمازش را رها می‌کند.

استثنای تنگی وقت در نجاست اثنای نماز

بله، اگر این نماز را در تنگیِ وقت می‌خواند — به‌گونه‌ای که اگر نماز را رها کند، نمی‌تواند آن را با همهٔ شرایطش به‌گونه‌ای بخواند که داخل وقت قرار بگیرد (حتی اگر به واجبات نماز هم اکتفا کند) — در این صورت این خانم به همین نمازش ادامه می‌دهد و نیازی نیست نمازش را برهم بزند؛ بلکه در این فرض، جایز نیست این کار را بکند.

عروض خون‌دماغ و نجاست به خون در اثنای نماز

همین‌طور اگر مثلاً در وسط نماز بعضی افراد ناگهان مبتلا به خون‌دماغ بشوند:

• اگر مبتلا شدند و بدن یا لباسشان بیش از آن مقداری که در نماز معفوّ است (یعنی بیش از یک بند انگشت که از آن به درهم تعبیر می‌کنند) نجس شد، نماز همان‌جا باطل می‌شود.

• بله، اگر آن لباس مثلاً پیراهنی باشد که این آقا می‌تواند در وسط نماز همان‌جا درآورد و با پوشش کافی از نظر نماز ادامه دهد، باز هم شامل همین موضوع است.

• اما اگر بیش از این مقدارها باشد، نماز همان‌جا باطل می‌شود؛ مگر اینکه وقت تنگ باشد و چنانچه بخواهد مجدداً با همهٔ شرایط نماز را آغاز کند، داخل وقت به پایان نمی‌رسد، که در این صورت نمازش را به همان شکل ادامه خواهد داد.

پس اگر بدن و لباس نجس باشد یا در وسط نماز نجس بشود و انسان بفهمد، نمازش باطل است؛ مگر در بحث تنگیِ وقت که حالت استثنا دارد.

جهل به نجاست پیش از نماز و کشف آن پس از فراغ

این قاعده در فرضی است که قبل از نماز بداند. اما اگر اصلِ نجاست را پیش از شروع نماز نمی‌دانست و اصلاً مطلع نبود که نجس شده است و پس از پایان نماز متوجه شد، نمازی که خوانده است — چه نجاست کم باشد و چه زیاد — صحیح است.

تفاوت جهل به نجاست در نماز با جهل به نجاست در وضو و غسل

اما این حکم مربوط به بحث نماز است و به وضو ربطی ندارد؛ یعنی:

• اگر نمی‌دانستید که مثلاً دستتان زخم است یا نجاست دیگری دارد و در هنگام وضو نیز به‌گونه‌ای شسته نشده که هم‌زمان پاک بشود، در این صورت وضو یا غسل شما باطل شده است و به کمی و زیادی هم ربطی ندارد.

• بله، چون نمی‌دانستید، اگر پس از وقت متوجه شدید معصیت نکرده‌اید، ولی نمازی که خوانده‌اید باطل است.

• آنچه گفتیم که نماز صحیح است، مربوط به جایی است که وضو و غسلتان مشکلی نداشته و فقط بحثِ خودِ نماز مطرح بوده است؛ مثلاً نمی‌دانستید که به زمین خورده‌اید (مانند بچه‌های دانش‌آموز یا کسانی که ورزش می‌کنند که گاهی متوجه نمی‌شوند زانویشان خون آمده است یا نه و تفحص هم نمی‌کنند) و بعد از نماز متوجه می‌شوند که زانویشان خون آمده و خونش بیش از مقدار معفوّ است، در این صورت نمازی که خوانده‌اند صحیح است و نسبت به نمازهای آینده مراعات می‌کنند.

دعا و صلوات پایانی

خداوند متعال ما و شما را در مسیر بندگی خودش، هم توفیق قرار گرفتن و هم توفیق ثبات قدم عنایت بفرماید.

به پیشگاه مقدس و منور والدهٔ بزرگوار امام عصر (صلوات‌الله‌علیه)، یعنی حضرت نرجس خاتون (علیهاالسلام)، صلوات بلندی تقدیم بفرمایید.