پرداخت خمس از مال دیگر (2)

طرح پرسش: پرداخت خمس سال گذشته از منافع سال جدید

سؤال کرده‌اند: در صورتی که در فاصلهٔ محاسبهٔ خمس و پرداختِ آن، پولی به دست انسان برسد و بخشی از خمس با آن پول پرداخت شده باشد، چه حکمی دارد؟

این سؤال همان چیزی است که پاسخش دیشب عرض شد. دیشب عرض کردیم که اگر شما خمس چیزی را می‌خواهید بدهید، باید از خودش بدهید. اگر از خودش نمی‌دهید — به هر دلیلی، از خود آن شیء یک‌پنجم را نمی‌دهید، یا نمی‌شود جدا کرد، یا شما نمی‌خواهید این کار را بکنید — از پول نقد باید بدهید. و اگر از پول نقد می‌خواهید بدهید، باید این پول نقد خودش مخمس باشد؛ یعنی باید خمس این پولی که به دستتان آمده اولاً بپردازید و بعد خمس آن شیئی که باید خمسش را می‌دادید، بعداً بدهید.

این چیزی بود که دیشب عرض کردیم و پاسخ این سؤال هم به همین ترتیب روشن می‌شود. در فاصلهٔ محاسبهٔ خمس و پرداخت خمس یک پولی به دست آمده بوده؛ پس معلوم می‌شود محاسبهٔ خمس در پایان سال انجام شده، رفتید تو سال جدید. تو سال جدید می‌خواهید با منافعی که به دست آوردید خمس بپردازید؛ پس باید... خمس سال قبل را بدهید. باید این منافع را شما تخمیس کنید اولاً، بعد خمس سال قبلتان را بپردازید.

به بیان دیگر، شما نمی‌توانید پرداخت خمس مربوط به سال قبلتان را جزء مخارج امسالتان به حساب بیاورید. خمس سال قبل از منافع همان سال کسر می‌شود و خمس منافع امسال از امسال کسر می‌شود؛ نمی‌شود خمس پارسال را از امسال داد.

مثال کاربردی: تفکیک حساب‌های بانکی و خطای محاسباتی در پرداخت

من یک مثال عرض می‌کنم: فرض کنید که شما همهٔ مازاد درآمدتان را در مثلاً سال ۹۵ با مثلاً بانک ملی کار می‌کردید، پولتان را همه را تو بانک ملی می‌گذاشتید و برمی‌داشتید. پایان سال شما، پایان سال خمسی، فرض کنید ۱۰ میلیون تومان توی بانک ملی پول دارید؛ چقدر باید خمس بدهید؟ ۲ میلیون تومان.

شما اگر سال ۹۶ کلاً ارتباطتان را با بانک ملی قطع کنید، خمستان را هم نداده باشید — به هر دلیلی نداده باشید — بیایید سال ۹۶ مثلاً به جای بانک ملی با مثلاً بانک سامان شروع کنید کار کردن؛ آنجا واریز می‌کنید و برداشت می‌کنید. تو بانک سامان مثلاً در پایان سال خمسی ۹۶تان فرض بفرمایید که ۵ میلیون تومان پول دارید؛ چقدر باید خمس بدهید از بانک سامان؟ ۱ میلیون. پارسال چقدر باید می‌دادید؟ ۲ میلیون. مجموعاً چقدر باید بدهید؟ ۳ میلیون.

حالا اگر شما یک بی‌توجهی بکنید، بگید که من امسال دارم با بانک سامان کار می‌کنم، پارسال ۲ میلیون باید پرداخت می‌کردم خمس، آن ۲ میلیون بیاید از بانک سامان بپردازید؛ مانده‌‌حسابتان تو بانک سامان چقدر می‌شود؟ ۳ میلیون. این ۳ میلیون را تخمیس کنید: بله ۶۰۰ تومان خمس دادید؛ یعنی در حقیقت چی؟ ۴۰۰ تومانی وسط مفقود شده است! آن مفقود شدن چیه؟ همان خمس مربوط به آن ۲ میلیون تومان است، درسته؟ در حالی که شما ۲ میلیون را باید از او برمی‌داشتید، ۱ میلیون از این. اگر از این دومی برمی‌دارید، اول تخمیسش کنید، وقتی خمسش را، خمس این را می‌پردازید می‌شود ۴ میلیون باقی‌مانده‌اش، بعد اون وقت ۲ میلیون را از روش برمی‌دارید.

این یک مثال، یک که می‌تواند به خوبی به افراد بفهماند که اگر فقها می‌گویند که شما خمس هر چیزی را از خودش بدهید، یا از درآمد بعدی که می‌دهید باید مخمس باشد، این مثال روشن می‌کند که چرا؛ نه اینکه این‌ها می‌خواهند پول اضافه‌تر بگیرند، زیان دیرکرد حساب کنند و امثال این چیزها، از این قبیل امور در ذهن آقایان و خانم‌ها یه وقت خطور نکند.

این در مورد مسئله‌ای که سؤال کرده بودند؛ عملاً آنچه دیشب گفتیم یک بار دیگر امشب به عنوان مسئلهٔ شرعی خدمتتان به عرض رساندیم.

دعا و صلوات پایانی

خدای متعال ما و شما را در مسیر بندگی خودش، هم توفیق قرار گرفتن و هم توفیق ثبات قدم مرحمت بفرماید.

به پیشگاه مقدس و منور والدَیِ بزرگوار امام عصر (صلوات‌الله علیه)، یعنی حضرت نرجس‌خاتون (علیها السلام)، صلوات بلندی تقدیم بفرمایید.