خمس منافع به‌دست آمده از ارث

تمایز اصل ارث با منافع و درآمدهای حاصل از آن

عرض شد که اصلِ ارث، خمس ندارد. اما نسبت به آن ارتفاع قیمت یا افزایش قیمتی که پیدا می‌شود، در صورتی که قصدِ نفروختن و تبدیل نکردن، پیدا شدنِ همین افزایش قیمت و گران شدن باشد، مسئله بین فقها اختلافی است.

اما در این جهت اختلاف نیست که اگر این ارث منافعی را داشته باشد، آن منافع باید مورد تخمیس قرار بگیرد.

یعنی مثلاً اگر یک منزلی از پدری ارث رسیده به فرزندش یا به فرزندانش، و آن فرزندان این خانه را اجاره دادند، آن مال‌الاجاره‌ای که می‌گیرند از آن مستأجر، دیگر آن ارث نیست؛ خودِ خانه ارث است. و اگر این خانه را به اجاره دادند، آن اجاره‌ها، اجارهٔ از... یعنی منفعتِ از ارث است، خودش ارث نیست. باید این منفعت‌ها و این اجاره‌ها مورد تخمیس قرار بگیرد.

تبدیل ارث به سرمایه کسب‌وکار و احکام سود و رشد آن

همین‌طور اگر این مال را بفروشد وارث، و برود یک مالِ دیگری بخرد و با او شروع کند به کسب‌وکار کردن، سرمایه که می‌کند، اصلِ آن سرمایه خمس ندارد؛ چون معادلِ آن ارثِ اوست.

ولی اگر این سرمایه خودش افزایشی پیدا بکند، چیزی بر او افزوده بشود — مثلاً سال قبل مجموع سرمایه‌ای که داشته که از حاصل از فروش ارثش بوده مثلاً بوده ۵۰۰ میلیون تومان، ولی امسال سرمایه‌اش هست ۷۰۰ میلیون تومان، اینجا ۲۰۰ میلیون تومان اگر افزایش پیدا کرده این مال‌الاجاره... نه اینکه قیمتش رفته باشد بالا، گاهی خودِ مال‌ال... آن سرمایه اضافه می‌شود؛ اگر این‌چنین باشد معلوم است که این از منفعتِ همین سال به دست آمده که افزایش پیدا کرده است — این سرمایه الان در پایان سال حساب می‌شود؛ مثلاً اگر از ۷۰۰ میلیون تومان، ۵۰۰ تومان از آن کم می‌شود، آن ۲۰۰ تومان دیگر باید حتماً مورد تخمیس قرار بگیرد.

دعا و صلوات پایانی

خدای متعال ما و شما را در مسیر طاعت و بندگی خودش تا پایان عمر توفیق ثبات قدم مرحمت بفرماید و حسن عاقبت نصیب همهٔ ما بگرداند. به پیشگاه مقدس و منور والدَیِ بزرگوار امام عصر (علیه‌السلام)، حضرت نرجس‌خاتون (سلام‌‌الله علیها)، صلوات بلندی تقدیم بفرمایید.