انواع مسابقه (1)

مقدمه و تقسیم‌بندی انواع مسابقات

چهار نوع و در نهایت پنج نوع مسابقه وجود دارد که ما باید احکام هر کدام از آن‌ها را بدانیم:

• گاه مسابقه‌ای است که با آلات مخصوص قمار انجام می‌شود؛

• گاه بدون این ابزارها است و با وسیلهٔ دیگری صورت می‌گیرد؛ نظیر مسابقات ورزشی، علمی یا سایر مسابقات.

همچنین، چه مسابقه با ابزار مخصوص قمار باشد و چه نباشد:

• گاهی «برد و باخت» در آن مطرح است؛ به این معنا که پیش از آغاز مسابقه مشخص و مقرر است که بازنده باید چیزی را که دارای ارزش مالی است به برنده بدهد.

• گاهی برد و باخت در میان نیست.

به این ترتیب، چهار نوع مسابقه شکل می‌گیرد (که نوع پنجم آن بعداً بیان خواهد شد):

1. مسابقه با آلات قمار، همراه با برد و باخت؛

2. مسابقه با آلات قمار، بدون برد و باخت؛

3. مسابقه بدون آلات قمار، همراه با برد و باخت؛

4. مسابقه بدون آلات قمار و بدون برد و باخت.

صورت اول: مسابقه با آلات قمار همراه با برد و باخت

مراد از آلات قمار ابزاری است که در عرفِ جامعه، قماربازان با آن وسایل به بازی و قمار می‌پردازند. چنانچه مسابقه‌ای با استفاده از ابزار مخصوص قمار برگزار شود و در آن شرط برد و باخت نیز وجود داشته باشد — یعنی بازنده ملزم باشد به برنده مالی بپردازد — دارای دو اثر شرعی است:

• حکم تکلیفی: ورود و انجام چنین مسابقه‌ای حرام و معصیت است و از گناهان کبیره به شمار می‌رود.

• حکم وضعی: برنده مالک آن مالی که از بازنده یا بازندگان دریافت می‌کند نمی‌شود.

صورت سوم: مسابقه بدون آلات قمار همراه با برد و باخت

صورت سوم مسابقه‌ای است که در آن از آلات قمار استفاده نمی‌شود، ولی شرط برد و باخت و پرداخت مال در آن وجود دارد؛ مانند مسابقات فوتبالِ شرطی که میان افراد یا نوجوانان برگزار می‌شود، یا هر بازی دیگری که میان خود برقرار می‌کنند و متعهد می‌شوند که بازنده به برنده مالی پرداخت نماید.

احکام این صورت نیز به شرح زیر است:

• حکم تکلیفی: این مسابقه نیز حرام بوده و ورود در آن جایز نیست.

• حکم وضعی: آن مالی که برنده از بازنده یا بازندگان می‌گیرد، ملک او نمی‌شود و مالکیت بر آن تحقق نمی‌یابد.

صورت چهارم: مسابقه بدون آلات قمار و بدون برد و باخت

صورت چهارم حالتی است که نه با آلات قمار انجام می‌شود و نه شرط برد و باختِ مالی در آن وجود دارد؛ همانند ورزش‌ها، بازی‌ها و مسابقاتی که عموم دانش‌آموزان در مدارس یا مراکز دیگر به آن اشتغال دارند.

• حکم شرعی: این دسته از مسابقات حرام نبوده و کاملاً جایز است.

صورت دوم: مسابقه با آلات قمار بدون برد و باخت

حکم صورت دوم — یعنی جایی که بازی با ابزار مخصوص قمار صورت پذیرد ولی در آن شرط برد و باخت مالی مطرح نباشد — نیازمند بررسی‌ها و گفتگوهای فقهی مفصل‌تری است که ان‌شاءالله در جلسهٔ آینده به شرح و تفصیل آن و همچنین مروری کوتاه بر مباحث خواهیم پرداخت.

دعا و توسل پایانی

خدای متعال به ما و شما در مسیر بندگی خودش، هم توفیق قرار گرفتن و هم توفیق ثبات قدم عنایت بفرماید. به پیشگاه مقدس و منور والدهٔ بزرگوار امام عصر (علیه‌السلام)، حضرت نرجس‌خاتون (سلام‌الله‌علیها)، صلوات بلندی تقدیم بفرمایید.