تفاوت وظیفه روزه‌داری در ضعف و بیماری (1)

تمایز ضعف از بیماری در روزه‌داری

اگر ضعف عارض بشود وسط روز، این ضعف ولو شدید هم باشد، مجوز افطار نمی‌شود. این غیر از بیماری است.

بیماری یعنی اینکه انسان سلامتش را از دست داده است؛ فرض کنید تب کرده، سردرد شدیدی شده، یا چشم‌درد شده، یا در اثر ضعف بیماریِ او شدت پیدا می‌کند — بعضی بیماری‌ها این‌گونه است؛ فرض کنید که می‌گویند بعضی از بیماری‌های مربوط به اعصاب اگر ضعف پدید بیاید این بیماری‌اش شدید می‌شود — این‌جور موارد مجوز افطار می‌شود؛ ضعفی که منجر به بیماری می‌شود، یا منجر به شدت گرفتن بیماری و سخت‌تر شدنش می‌شود.

اما خودِ ضعف، همین‌جوری؛ بچهٔ مثلاً نُه ساله خیلی وقت‌ها ضعیف است و از حال می‌رود، یک‌جوری است که وسط روز دیگر باید بخوابد مثلاً؛ یا بعضی افراد ضعف عارض می‌شود برایشان برای روزه. این موارد باعث بطلان روزه یا مجوزی برای افطار نیست.

استثنای ضعف غیرقابل‌تحمل (حرجی) و حدود مجاز افطار

اگر این ضعف — یک استثنا دارد — اگر این ضعف به حدی باشد که در بین مردم عادی اصلاً تحمل نمی‌شود؛ یعنی اگر به این حد از ضعف برسد کارهای دیگرشان را دیگر رها می‌کنند، اگر به این حد از ضعف می‌رسد، آنجا مجوز افطار دارد؛ منتها نه اینکه همه‌چی بخورد، در حدی که این شدتِ ضعفش برطرف بشود می‌تواند بخورد، نه بیشتر.

روزه‌اش باطل می‌شود، قضا را باید بگیرد در روزهایی که این ضعف برایش عارض نمی‌شود، و کفاره منتها برایش نیست، کفاره ندارد؛ ولی فقط در همان حد می‌تواند بخورد، نه بیشتر.

لزوم تدبیر سحری مقوی و حفظ توان روزه‌داری

حتی همین فرد اگر می‌تواند با خوردن سحریِ مقوی، استفاده از غذاهایی که مقداری او را بیشتر می‌تواند نگه دارد، اگر بتواند این کار را بکند و آن غذاها هم به آن دسترسی داشته باشد، اگر این‌چنین است باید از آن‌ها استفاده کند و نگذارد به این ضعف برسد؛ اگر استفاده نکند و به این ضعف برسد، اینجا مجوز افطار ندارد، مجوز افطار ندارد.

پس برای کسی ضعف به تنهایی باعث افطار می‌شود که این هر جوری غذا بخورد سحری، افطار، بخوابد، بیدار باشد، رفتارهای دیگر بکند، یک ضعفی به او عارض می‌شود که غیرقابل‌تحمل در محیط عرفی می‌شود. این فرد می‌تواند در حد برطرف شدن این ضعف مفرطش — از این... در این حد اگر باشد می‌تواند بخورد، بیشتر دیگر مجاز به خوردن نیست.

اما سایر اقسام ضعف، مجوزی برای افطار نمی‌شود؛ البته اگر ضعفی باشد که سبب بشود که بیماری شدت پیدا کند به مقدار زیاد، قابل توجه — نه ضعفی که بعد از افطار، افطار می‌کند از بین می‌رود یا آن بیماری برطرف می‌شود، آن باز مورد نظر نیست — اگر ضعفی باشد که بیماری را زیاد می‌کند، مثلاً ضعف به من... به من عارض بشود، فرض کنید فلان بیماری روانی‌ام خیلی جدی می‌شود؛ یا مثلاً درد کمر من یک‌جوری است که اگر ضعف بکنم، دیسک من برمی‌گردد و آن وقت از آن دردهای فوق‌العاده به من عارض می‌شود که آن‌هایی که دیسک کمر دارند می‌دانند یعنی چه، خیلی سخت می‌شود؛ اگر این‌چنین باشد، آن وقت به قدری که به اینجا نرسد آن روزها را نمی‌گیرد.

ولی اگر بتواند همین شخص مثلاً با یک روز در میان روزه گرفتن، با دو روز در میان روزه گرفتن، با چند روز در میان افطار کردن — هر جوری که کمتر افطار بکند — اگر بتواند به این شکل‌ها روزهٔ خودش را بگیرد و آن سلامتی‌اش هم باز حفظ بکند، باید به همین شکل عمل بکند.

دعا و صلوات پایانی

خدای متعال ما و شما را در مسیر بندگی‌اش هم توفیق قرار گرفتن و هم توفیق ثبات قدم مرحمت بفرماید.

به پیشگاه مقدس و منوّر والدَیِ بزرگوار امام عصر (علیه‌السلام)، حضرت نرجس‌خاتون (سلام‌الله علیها)، صلوات بلندی تقدیم بفرمایید.