تفاوت وظیفه روزه‌داری در ضعف و بیماری (2)

تفاوت نیت و شرایط روزه‌داری در ضعف مفرط و بیماری

عرض شد که ضعف زیاد، حتی ضعف مفرط، مجوز این نیست که شخص روزه نگیرد؛ باید روزه را بگیرد، نیت روزه بکند، وقتی به آن مقدار زیاد از ضعف که رسید، آن وقت به اندازه‌ای که آن شدتِ ضعفش برطرف بشود مجوز افطار دارد. این‌گونه روزه‌اش باطل می‌شود، ولی بیش از این نخورد تا پایان روز، بعداً قضا کند این روز را.

فرق است بین این ضعف زیاد با بیماری؛ اگر کسی بیمار است — حتی بیماری‌اش یک‌جوری است که فقط باید ساعت ۱۲ ظهر یک قرص بخورد، بیشتر هم دیگر چیزی لازم نیست بخورد — اگر این‌چنین باشد، این کسی که روزه برایش ضرر دارد (یعنی اگر روزه بگیرد بیماری‌اش تشدید می‌شود، یا علاجش سخت‌تر می‌شود، یا دوره‌اش طولانی‌تر می‌شود)، چنین کسی از اول روز نیت روزه نمی‌کند؛ اصلاً روزه نیست این شخص. اگر حتی چیزی هم نخورد، این شخص نیت روزه نباید بکند؛ نیت روزه از مریض یک بدعت است، جایز نیست. کسی که می‌داند روزه برایش ضرر دارد، اصلاً خدا تکلیف نکرده او را به روزهٔ ماه رمضان؛ او باید یک وقت دیگری روزه بگیرد.

حرمت نیت روزه برای افراد غیرمکلف و استحباب امساک

فردی که مسافر است، یا فردی که روزه است... [بیمار است]، یا خانمی که دوران عذر خود را دارد می‌گذراند، این‌ها اساساً مکلف به روزه نیستند؛ اگر نیت روزه بکنند در این صورت، و می‌دانند که مکلف نیستند، بدعت می‌کنند، به جای اینکه تقرب به خدا پیدا کنند، دور می‌شوند از خدا؛ این کار جایز نیست.

فرد بیمار از اول روز نیت روزه ندارد؛ البته خوب است و مستحب است که فرد بیمار یا فردی که مسافر هست، مثل وقت‌های دیگر شروع نکند به خوردن و آشامیدن؛ یک مقداری امساک کند در مورد مفطرات روزه. اما نیت روزه از اول روز ندارد، چه بخورد چه نخورد.

دو تفاوت اصلی میان فرد دارای ضعف مفرط و فرد بیمار

فرقش با آدمی که ضعف زیاد می‌کند این است که این فرد دوم — یعنی کسی که ضعف زیاد می‌کند — باید نیت روزه بکند از اول، و زمانی که به آن مقدار زیاد رسید، آن وقت مجوز خوردن دارد.

باز فرق می‌کند با فردی که بیمار هست و روزه برایش ضرر دارد: ۱. نیت روزه از ابتدای روز: آن کسی که بیمار هست، از اول روز نه تنها نیت روزه نمی‌کند، بلکه هر مقداری هم که بخواهد می‌تواند بخورد — گرچه بهتر است کمتر بخورد، ولی می‌تواند بخورد. اما کسی که ضعف زیاد کرده، فقط به اندازهٔ اینکه آن ضعف زیادش، آن مقدار خیلی زیاد ضعفش برطرف بشود، فقط در همین حد مجوز افطار دارد.

لذا فرق می‌کند که روزه باعث ضعف بشود، آن هم ضعف خیلی شدید، یا روزه باعث بیماری بشود، که این دو فرق:

• یکی داشتن نیت روزه از اول روز است.

• و یکی هم اینکه باید فردی که ضعف زیاد دارد، فقط به اندازهٔ برطرف شدن آن شدتِ ضعفش — نه کل ضعفش، برطرف شدن شدت ضعفش — فقط می‌تواند بخورد؛ در حالی که فردی که بیمار هست، مجوز خوردن دارد و مشکلی ندارد.

دعا و صلوات پایانی

خدای متعال ما و شما را در مسیر بندگی‌اش هم توفیق قرار گرفتن و هم توفیق ثبات قدم مرحمت بفرماید.

به پیشگاه مقدس و منوّر والدَیِ بزرگوار امام عصر (علیه‌الصلاة‌والسلام)، یعنی حضرت نرجس‌خاتون (سلام‌‌الله علیها)، صلوات بلندی تقدیم بفرمایید.